Der Baader Meinhof Komplex

De geboorte van het internationale terrorisme

Al enkele jaren is de Duitse cinema bezig zijn eigen verleden te reconstrueren. Films als Das Leben der Anderen, Goodbye Lenin! en in extremis Der Untergang zijn goede voorbeelden hiervan. Ook Der Baader Meinhof Komplex van regisseur Uli Edel (Christiane F.) vertelt over een duistere Duitse voetnoot uit het verleden, namelijk wat misschien wel de geboorte is van het internationale terrorisme: de Rote Armee Fraktion (RAF). Maar meer dan alleen een aanklacht op deze groepering is de film ook een aanval op de houding van de (West-Duitse) politiek.



Het mag misschien wel als een verrassing komen, maar de RAF is één van de eerste ideologische groeperingen die zich inliet met het veroorzaken van paniek door middel van bomaanslagen. De extreem-linkse Andreas Baader en de geëngageerde columniste Ulrike Meinhof hebben deze groep opgericht, in eerste instantie als tegengeluid richting de almaar conservatief rakende Duitse politiek. Wat Baader en Meinhof echter niet hadden kunnen voorzien, zo is ook de strekking van de film, is de dodelijk fatalistische draai die de RAF, en daarmee het internationale terrorisme, zou krijgen.

De film belicht de periode vanaf pakweg midden jaren ’60 tot de escalatie in 1977 waarbij een invloedrijke industrieel wordt geëxecuteerd door een extreme aftakking van de RAF. Op dat moment zijn Baader en Meinhof al in gevangenschap waar ze worden mishandeld door de gevangenbewaarders, beïnvloedt door de Duitse politiek en veiligheidsdienst. Edel doet er wijs aan om niet echt partij te kiezen. Beide kanten hebben veel fouten gemaakt en zijn naïef. De RAF, onder leiding van Baader en Meinhof, enerzijds omdat ze met vrije seksuele ideologie en kleinschalige bomaanslagen een verschil te dachten kunnen maken zonder daarvan de verstrekkende consequenties ervan te doorzien. De Duitste politiek, anderzijds, maakt de fout om op een onmenselijke manier te proberen de groep neer te slaan en niet te kijken naar oorzaken waardoor er juist een broedplaats voor extremere en nietsontziende terreur plaatsvindt.

Naast de degelijke regie van veteraan Edel, die zich met de gelikte en bloederige actiescènes duidelijk lijkt te richten op de internationale markt, kent de film een aantal bekende Duitse acteurs die het nog aantrekkelijker maken. Moritz Bleibtreu (Lola Rennt) speelt de rol van Baader, Martina Gedeck (Das Leben der Anderen) vertolkt Meinhof en er is een kleine, doch belangrijke rol weggelegd voor Bruno Ganz (Der Untergang) als leider van de veiligheidsdienst.

Ondanks de lange speelduur, 150 minuten, voelt de film geenszins te lang aan. Het is dan ook een groot en belangrijk verhaal dat Edel wil vertellen. De mix van drama, goed gespeeld, en intense actie, goed gefotografeerd, maakt het tot een indringend en tegelijkertijd vermakelijk geheel. Misschien dat het voor sommigen iets te populair is, maar met het oog op de kaartverkoop is dit wel een goed zet van de makers. Je krijgt daarmee ook een breed publiek naar de film waardoor de boodschap, kijk naar de oorzaken van terrorisme om het te kunnen begrijpen en aanpakken, duidelijk en ruim bemeten naar voren komt. Alleen al voor die boodschap is Der Baader Meinhof Komplex een aanrader niet alleen voor filmliefhebbers, maar ook voor politici wereldwijd die door het decennia lange sluiten van hun ogen voor de realiteit mede verantwoordelijk zijn voor het verschrikkelijke complex van het internationale terrorisme.