21/11/2011

IDFA: Joschka and Sir Fischer, Beer is Cheaper than Therapy en Cave of Forgotten Dreams

Van geschiedenis valt veel te leren

Vandaag bespreek ik drie titels en weinig verrassend verschillen ze alledrie totaal van elkaar. Een blik op de Duitse naoorlogse geschiedenis, een confronterende kijk op Amerikaanse oorlogsveteranen en een dwaling in een grot.

Joschka and Sir Fischer

Joschka Fischer is een intrigerende figuur, niet alleen vanwege zijn leven dat verliep van extreem links tot minister van buitenlandse zaker onder Bondskandselier Schröder maar ook vanwege het feit dat hij middenin de Duitse geschiedenis sinds 1945 heeft gestaan. Bij uitstek een man die de kijker ter hand kan nemen voor een blik op deze geschiedenis. Van de heropbouw onder Adenauer tot de invloed van Daniel Cohn-Bendit op de Duitse tegenbeweging eind jaren ’60 tot de roerige en gewelddadige jaren ’70 met onder meer de RAF tot de val van de Muur in 1989 en uiteraard culminerend in Fischer zijn tijd als vice-Bondskanselier.

Meer dan een biografie over het leven van Fischer is de documentaire een epische kroniek van wat wellicht de meest fascinerende geschiedenis in naoorlogs Europa is. Duitsland heeft zo ontzettend veel meegemaakt in zestig jaar tijd dat de twee en een half uur dat de film duurt bijna geen eer aan het land doen. Fischer heeft gezien zijn leven recht van spreken en doet dit zonder reserve waardoor de film geen seconde verveelt en zelfs voor de Duitslandkenner nieuwe inzichten geeft. In een verlaten fabriek kijkt Fischer naar schermen die sleutelmomenten tonen waarna Fischer anekdotes vertelt over deze specifieke momenten. Het maakt Joschka and Sir Fischer tot noodzakelijke kost. Een lange zit weliswaar, maar wel eentje die meer loont.

Beer is Cheaper than Therapy

Killeen, Texas is een ogenschijnlijk slaperig stadje naast Fort Hood, de grootste legerbasis in de Verenigde Staten. Niets is minder waar aangezien Killeen wordt overspoeld met oorlogsveteranen die hebben gediend of weer gaan dienen in Irak en Afghanistan. De duistere kant van ervaringen op het slagveld worden stelselmatig gewist door de legerleiding maar de documentaire legt de vinger op de zere plek zodat we zien hoe traumatische soldaten verschrikkelijke levens leiden. Het maakt van Killeen een welhaast surrealistische stad.

Beer is Cheaper than Therapy is confronterend met verhalen over zelfmoorden, alcoholisme, gebroken huwelijken en zelfs - in de beste scène van de film - een aanzet tot massamoord als een veteraan bekent letterlijk op het punt te hebben gestaan om willekeurige “gelukkige mensen” dood te slaan. De makers koppelen het aan machoverhalen van onwetende startende soldaten die lopen te patsen met allerhande tatoeages en verhalen over de kracht en macht van “the greatest country in the world”. Deze tegenstelling maakt de documentaire extra krachtig en geeft de film tevens balans want met enkel de horrorverhalen was Beer is Cheaper than Therapy een uitputtende ervaring geweest. De vraag is echter of de film ook maar enige voet aan de grond krijgt in het land dat de film aanpakt, de kans is erg klein helaas.

Cave of Forgotten Dreams

De grot van Chauvet is even historisch als mysterieus. In de grot - afgesloten voor het publiek - tref je de oudste schilderijen ter wereld aan, minstens 30.000 jaar oud. De spelonken herbergen handgemaakte afbeeldingen van dieren, nog altijd in verbazingwekkend goede staat. De legendarische regisseur Werner Herzog heeft toegang gekregen tot de grot en mag met enkele wetenschappers filmen in het natuurlijke museum.

Herzog is meer en meer een documentairefilmer geworden en binnen het genre is hij een van de grote namen, niet alleen vanwege zijn meesterlijke verleden in de fictiefilm maar ook vanwege het kwaliteitsoogmerk dat zijn documentaires kennen; meest bekend met Grizzly Man. Voor een Werner-Herzog-titel is het redelijk tam; geen kierewiete figuren die vertellen over hun zonderlinge leven maar een ingetogen portret van de grot en de mensen die er hun levenswerk van hebben gemaakt. Visueel is de film prachtig en verrassend kijkbaar. Als ervaren grotbezoeker weet ik hoe donker en vochtig een grot kan zijn en het is onwijs knap hoe duidelijk en fraai Herzog beelden van Chauvet laat zien. Ik zag de film in 2D - de film wordt op IDFA in 3D vertoond - maar ik moet eerlijk toegeven dat ik me bijna niet kan voorstellen dat 3D iets extra's toevoegt. Cave of Forgotten Dreams is in de Herzog-canon geen hoogvlieger en opvallend droog, maar toch een hele behoorlijke en met bezwerende muziek begeleide natuurdocumentaire.

Plaats uw reactie

PascalvE op 22/11/2011

Ik zag Cave of Forgotten Dreams gisteren wel in 3D, en het voegt imo wel veel toe, maar helaas stoort het in andere scènes weer enorm.

Enerzijds zijn de shots in de grotten fenomenaal en het 3D effect voegt veel toe omdat je het relief van de rotswanden ontzettend goed ziet, en de stalagmieten en andere natuurlijke versieringen van de grot kwamen erg goed uit de verf in 3D. De mooiste 3D shots waren echter de diepte shots waarin mensen op verder op in de grot met hun lampen de boel verlichtten terwijl de cameraman enkele tientallen meters verderop liep.

Helaas verpest het 3D de shots buiten de grotten. Door het 3D gebruik van Herzog lijken de meeste kleuren uit het beeld te verdwijnen, en ik heb genoeg 3D films gezien om te weten dat dit echt niet het geval hoeft te zijn. In de grotten maakt dit kleurverlies nauwelijks uit, maar bij interviews en shots van de groene omgeving is het ontzettend storend. Ook zijn de objecten buiten het focuspunt dubbel te zien, iets wat ook echt niet hoeft bij 3D (kijk naar Pina 3D bijvoorbeeld).

Al met al vond ik het de minpunten niet opwegen tegen de toegevoegde waarde van het 3D. Ik vond het een fantastische film omdat Herzog over een onderwerp wat heel suf kan worden, je weet te inspireren en provoceren, en dit alles gemixed met gortdroge humor op zijn tijd. Hij toont zowel de wetenschappelijke kant als de meer spirituele kant van het verhaal en daagt de kijker uit om zijn vaste oordeel te laten varen. En dat werkte bij mij heel goed.

OOOOOH